Aandeelhoudersovereenkomst Opstellen: Alles wat je Moet Weten

Door Janhein Strop
aandeelhoudersovereenkomst

Wanneer heb je een aandeelhoudersovereenkomst nodig? Wat kost het opstellen ervan?  Wanneer is het verstandig de overeenkomst op te laten stellen door een advocaat? De belangrijkste vragen op een rij.  

Inhoud

  1. Waarom heb je een aandeelhoudersovereenkomst nodig?
  2. Wat kost een aandeelhoudersovereenkomst?
  3. Kom je in aanmerking voor een fixed fee?
  4. Wanneer is het verstandig een aandeelhoudersovereenkomst te laten opstellen door een advocaat?
  5. Wat is het voordeel van een aandeelhoudersovereenkomst ten opzichte van statuten?

Waarom heb je aandeelhoudersovereenkomst nodig?

Herken je deze situaties en vragen?

  • Je businesspartner gaat scheiden: krijgt zijn ex nu aandelen in jouw bedrijf?
  • Je wilt iets anders gaan doen maar je aandelen niet verkopen. Kan dat?
  • Je partner kan niet meer werken maar krijgt nog wel salaris en dividend. Is dat wel terecht?
  • Een investeerder wil aan boord. Hoe bepaal je de prijs van de aandelen?

Als je dit niet van te voren hebt geregeld, is de kans groot dat hierover een conflict ontstaat met je business partner(s). Met een aandeelhoudersovereenkomst voorkom je dat.

Dat loont: de kosten van een mogelijke rechtszaak zullen de kosten van het opstellen van een aandeelhoudersovereenkomst vaak ruim overschrijden. Bovendien bespaar je jezelf een hoop narigheid.  

De start van de samenwerking is hét moment om afspraken vast te leggen. Dat kan ook voordat je een BV hebt opgericht. De overeenkomst verwijst dan naar een BV in oprichting.

Wat kost het opstellen van aandeelhoudersovereenkomst?

De kosten variëren aanzienlijk: van een paar tientjes voor het opstellen met een contracttool tot vele duizenden euro’s voor een complexe, op maat gemaakte aandeelhoudersovereenkomst door een advocaat. Een advocaat zal dan veel vragen moeten stellen over de business, de verhoudingen tussen partners en toekomstige scenario’s (zoals toetreding van een investeerder), waarop afspraken moeten aansluiten.

Zoals bekend zijn de tarieven weinig transparant, omdat advocaten niet geneigd zijn met vaste tarieven te werken. Je zult nergens een overzicht vinden van de kosten van maatwerk.

Daar brengen we nu verandering  in.

Startups en andere kleine bedrijven met maximaal drie aandeelhouders, die een op maat gemaakte aandeelhoudersovereenkomst willen hebben, maar geen duizenden euro’s willen uitgeven, kunnen al voor 675 euro (vaste prijs/ ex. btw) afspraken laten vastleggen door een ervaren advocaat uit het LegalDutch-netwerk.

Waarom een aandeelhoudersovereenkomst laten opstellen door een advocaat?

In veel gevallen is het verstandig te kiezen voor een op maat gemaakte overeenkomst door een advocaat. Als er bijvoorbeeld een investeerder aan boord komt met een minderheidsaandeel, of als je nu al weet dat er aandeelhouders uit zullen gaan, dan loont het de moeite gedetailleerde afspraken te maken.

Hieronder lichten we toe waarom ondernemers dan kiezen voor maatwerk.

#1 Samenwerking: hoe regel je exit / toetreding nieuwe aandeelhouder?

De statuten van de BV bevatten meestal een regeling die de overdracht van aandelen beperkt. In beginsel moeten aandeelhouders akkoord gaan voordat een van de aandeelhouders zijn aandelen over mag dragen aan een ander (de “goedkeuringsregeling”).

Je moet je afvragen of die standaardregeling ook de beste oplossing biedt voor jouw onderneming.

Op basis van de statuten blijft iemand aandeelhouder van de vennootschap, ongeacht de tijd die hij aan de onderneming besteedt. Maar het is in de regel niet redelijk dat zo’n afzwaaiende aandeelhouder tot in de lengte der dagen mee kan profiteren puur en alleen op basis van zijn belang.

In de aandeelhoudersovereenkomst kun je daarom afspreken hoe het in zo’n situatie verder moet. Vaak spreken business partners met elkaar af dat een aandeelhouder die niet meer actief betrokken is bij de vennootschap zijn aandelen moet aanbieden aan de aandeelhouder(s) die de onderneming wel actief voortzetten. De waardering, termijn en condities waartegen die aandelen aangeboden moeten worden kun je natuurlijk afspreken.

Minderheidsaandeelhouder

Als er aandeelhouders zijn met een kleiner belang, is het misschien niet redelijk te verwachten dat de minderheidsaandeelhouder de meerderheidsaandeelhouder kan verhinderen zijn belang te verkopen. Zo kun je  bepalen dat een meerderheidsaandeelhouder wel zonder toestemming mag verkopen, maar een minderheidsaandeelhouder niet. Je zou zelfs nog een stapje verder kunnen gaan door te bepalen dat als de meerderheidsaandeelhouder wil verkopen, de minderheidsaandeelhouder dat ook moet (een zogeheten drag along).

Een andere standaardregeling is dat iemand zijn aandelen alleen mag verkopen nadat de andere aandeelhouder(s) de mogelijkheid hebben gekregen de aandelen eerst te kopen voor dezelfde (of andere vastgestelde) prijs als een andere potentiële koper geboden zou hebben op de aandelen (de “aanbiedingsregeling”). Op deze tag along zal talloze variaties mogelijk waarover een advocaat je kan adviseren.

#2 Bedrijfsvoering

Als je niets regelt over besluitvorming geldt de regel dat het bestuur besluiten met unanimiteit neemt. Maar dat is wel erg restrictief. Is dat de bedoeling?

Stel dat twee aandeelhouders de BV runnen, en een derde alleen investeert en adviseert, dan wil je niet voor ieder wissewasje goedkeuring van die derde. In deze situatie geeft het model de verhoudingen tussen aandeelhouders niet correct weer.

Met maatwerk leg je vast welke rechten aandeelhouders hebben ten aanzien van besluiten. Bijvoorbeeld:

  • Minderheidsaandeelhouder heeft geen invloed op reguliere bedrijfsvoering zoals het afsluiten van grote contracten, maar bijvoorbeeld wel op het afsluiten van een lening van bepaalde omvang.
  • Minderheidsaandeelhouder beslist niet mee over benoeming bestuurders

Hieronder vind je nog meer maatwerk-elementen die vaak terugkomen.

  • Waardebepaling van de aandelen in de toekomst en in bepaalde situaties, zoals bij verkoop aan mede-aandeelhouder.
  • Benoeming en bezoldiging van bestuurders: bepalingen waarin specifiek is aangegeven welke aandeelhouders welke bestuurders en commissarissen mogen benoemen, en wat hun vergoeding is.
  • Concurrentiebeding. Mag een aandeelhouder concurrerende activiteiten ontplooien?
  • Bad leaver-regeling: aandeelhouder die de overeenkomst schendt, moet zijn aandelen verkopen met een strafkorting.
  • Geschillen. Hoe gaan de aandeelhouders met geschillen om? Arbitrage?
  • Exit. Veelvoorkomend is een regeling die de meerderheidsaandeelhouders het recht geeft minderheidsaandeelhouders gedwongen mee te laten doen in een verkoop van de onderneming (drag along-bepaling). Ook het recht van aandeelhouders om mee te verkopen als je partner verkoopt – de tag along –  komt vaak voor.
  • Kapitaalstorting. Verplichting voor aandeelhouders om in bepaalde situaties – wanneer het bijvoorbeeld slecht gaat met de onderneming – een extra bedrag aan kapitaal bij te storten.
  • Dividendbeleid

Kortom, een aandeelhoudersovereenkomst is vaak maatwerk. Een goede overeenkomst die geënt is op jouw situatie, vergroot de kans op succes van je onderneming.

Wat is voordeel aandeelhoudersovereenkomst ten opzichte van statuten?

Nu vraag je jezelf misschien af: de BV heeft statuten dus waarom dan ook nog een aandeelhoudersovereenkomst? Afspraken tussen aandeelhouders kunnen inderdaad ook vervat worden in de statuten. Het gros ervan is bij wet voorgeschreven, maar je kunt ze wel zelf deels aanpassen.

Toch is het niet aan te raden je tot statuten beperken – zeker niet bij een startende onderneming die wendbaar moet zijn. De aandeelhoudersovereenkomst heeft namelijk een aantal voordelen ten opzichte van de statuten.

Flexibiliteit aandeelhoudersovereenkomst

Zomaar afwijken van statuten kan niet. Althans, je zult dan eerst naar de notaris moeten voor een wijziging. Anders is een besluit of andere handeling in de regel niet rechtsgeldig. Stel dat je een besluit neemt op een manier die afwijkt van afspraken in de aandeelhoudersovereenkomst, dan is dat geen probleem: je spreekt gewoon met elkaar af dat je het dit keer anders doet.

Als startup verandert je bedrijf snel en dus ook de verhoudingen onderling: er komt een partner bij of iemand wil nog maar deels betrokken zijn. Opnieuw geldt dat je voor wijziging van de aandeelhoudersovereenkomst niet naar een notaris hoeft. Dat scheelt tijd en geld.

> Laat een aandeelhoudersovereenkomst op maat maken voor slechts 675 euro. Meer info vind je hier. 

Janhein Strop

Over de auteur

Ik ben oprichter van LegalDutch. Vergeet alles wat je dacht over advocaten. Wij doen het anders. We helpen ondernemingen met zelfvertrouwen slimmere juridische beslissingen te nemen. Daarvoor brengen we hen naadloos in contact met de juiste specialisten, die transparant zijn over kwaliteit, tarief en hoe ze kunnen bijdragen aan succes. Zo brengen we je business vooruit.