Rentederivaten: Welke Juridische Actie kan mkb Ondernemen?

Door Jan-Hein Strop
rentederivaten juridische actie mkb

Veel mkb-ondernemers hebben rentederivaten – meestal renteswaps – gekocht die problemen opleveren. Welke juridische actie kunnen zij tegen de bank ondernemen?

Banken hebben aan het midden- en kleinbedrijf (mkb) op grote schaal rentederivaten verkocht. Door de sterk gedaalde rente hebben veel rentederivaten nu een negatieve waarde. Gevolg is dat de rentederivaten – meestal renteswaps – als een blok aan het been zijn. Je komt er alleen maar af door een grote afkoopsom te betalen aan de bank. Ook vraagt de bank nog wel eens zekerheden als er is afgelost op de onderliggende lening.

(Nieuws: Rabobank moet ondernemer schadevergoeding betalen vanwege renteswap)

Ondernemers zijn niet of nauwelijks gewaarschuwd voor de risico’s van rentederivaten. Alleen de voordelen werden belicht, de nadelen kregen geen aandacht. De Autoriteit Financiële Markten deed onderzoek naar de manier hoe banken de rentederivaten aan de man brachten, en kwam onlangs tot de conclusie dat er veel aan schort. Zo hebben banken nooit uitgelegd dat de rente helemaal niet vast was, maar kon stijgen door het verhogen van de liquiditeitstoeslag – wat massaal gebeurde. De renteswap dekte dat risico helemaal niet af.

Mkb onderneemt juridische actie tegen rentederivaten

De verkoop van rentederivaten is dan ook aanleiding tot een groeiend aantal juridische procedures. De juridische mogelijkheden om schade te verhalen zijn zoals gebruikelijk afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Maar in zijn algemeenheid geldt dat er grofweg drie gronden zijn om de bank aansprakelijk te stellen:

  • Beroep op dwaling

Als de bank u bij het aangaan van het rentederivaat een onjuiste voorstelling van zaken heeft gegeven ofwel u niet heeft ingelicht over wezenlijke kenmerken van de rentederivaat dan kan u een beroep op dwaling doen. U moet dan aantonen dat u de swap niet had afgesloten indien u wél op juiste wijze door de bank zou zijn voorgelicht. In een recente uitspraak oordeelde de rechtbank dat ING onjuiste en verkeerde informatie had verstrekt bij de verkoop van een renteswap aan een mkb-ondernemer – een hoopgevende ontwikkeling.

  • Tekortschieten als adviseur

Als de bank u adviseert over rentederivaten, dan moet zij handelen zoals je van een “redelijk bekwaam en redelijk handelend” adviseur mag verwachten (artikel 7:401 BW). Zo niet, dan schiet de bank toerekenbaar tekort in haar verplichtingen jegens de klant en kan ze schadeplichtig worden. Wat in uw geval geldt als redelijk bekwaam en redelijk handelend hangt af van de omstandigheden. Dit gaat om de “precontractuele” of civielrechtelijke zorgplicht.

  • Zorgplicht

Op banken rust een bijzondere zorgplicht ten aanzien van complexe beleggingsproducten. Dat betekent onder andere dat ze haar klanten voldoende moet informeren over de wezenlijke kenmerken en risico’s van het betreffende product en dat ze in beginsel moet onderzoeken of het product past bij de financiële positie en achtergronden van de klant. In de jurisprudentie wordt ook wel aangenomen dat banken zo’n zorgplicht hebben ten aanzien van (kleinere) ondernemingen. In een nieuwe, hoopgevende uitspraak leidt schending van de zorgplicht bij de verkoop van een renteswap tot betaling van een fikse schadevergoeding.

Banken proberen zich onder aansprakelijkheid uit te wurmen door in contracten op te nemen dat ze slechts handelen als “tegenpartij” bij de verkoop van rentederivaten. Dan zouden ze geen zorgplicht hebben. Het bestaan van zo’n clausule betekent echter niet dat ze geen advies hebben gegeven. Als de bank u wel heeft geadviseerd door u bijvoorbeeld uitvoerig te wijzen op de voordelen van rentederivaten, dan geldt de zorgplicht. Dat blijkt ook uit deze uitspraak.

Uit de uitspraak van de Rechtbank Dordrecht 29-02-2012 (BV7492):

rentederivaten mkb juridische actie

Juridische actie tegen rentederivaten en renteopslag

Claims tegen banken zijn niet kansloos. In een recente uitspraak dolf Deutsche Bank het onderspit tegen een ondernemer, omdat Deutsche Bank haar zorgplicht had geschonden door het eenzijdig verhogen van de rentopslag. Bovendien bepaalde de rechter dat het onredelijk is dat de ondernemer wel de lening vervroegd mocht aflossen zonder boete, maar dat hij niet van de aan de lening gekoppelde renteswap afkon, zonder een grote afkoopsom (de negatieve waarde) te betalen.

Jan-Hein Strop

Over de auteur

Ik ben oprichter van LegalDutch, een vernieuwend marketingplatform voor advocaten. Met mijn ervaring als journalist (ex-FD) en juridische achtergrond help ik advocaten nieuwe klanten te bereiken met content marketing: effectief geschreven blogs die de doelgroep raken en scoren in Google. Ik geef workshops, breng advocaten in het nieuws en denk mee bij contentcreatie. Email: janhein@legaldutch.nl.