Zo Werkt Schadevergoeding Overheid: Nadeelcompensatie

Door lobke opsteen
nadeelcompensatie overheid

Als de overheid een rechtmatig besluit neemt, kan dat schade veroorzaken. Gelukkig komt er binnenkort wettelijke ruimte voor een schadevergoeding: de nadeelcompensatie. Hoe werkt dat?

Uw gemeente besluit om het leegstaande pand achter uw huis om te toveren tot appartementencomplex. Het hele dorp is razend enthousiast over dit plan. Alleen de direct omwonenden waaronder u, zien vooral de overlast en de schade die het op gaat leveren. Nu hebt u gehoord over de ‘regeling schadevergoeding’ uit de Wet nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten of onjuiste informatie. In uw geval is echter sprake van een rechtmatig overheidsbesluit. Voor de plannen zijn namelijk de benodigde vergunningen verleend. Kunt u dan helemaal niets? Wanhoop echter niet. De ‘regeling nadeelcompensatie’ is nog niet in werking getreden, maar hij komt eraan.

Wat is nadeelcompensatie?

De overheid neemt iedere dag een heleboel besluiten. Deze besluiten kunnen schade veroorzaken bij burgers en bedrijven. Zelfs als ze rechtmatig zijn. Vergoeding van schade veroorzaakt door rechtmatig overheidshandelen wordt aangeduid met de term ‘nadeelcompensatie’.
Ook nu komt schade door rechtmatig overheidshandelen onder omstandigheden voor vergoeding in aanmerking.

Er bestaat echter enorm veel onduidelijkheid. Er is sprake van een enorm doolhof aan wettelijke en buitenwettelijke regelingen met daarbij veel onduidelijkheid rond procedures en rechtsbescherming. De nieuwe regeling voorziet in één wettelijke grondslag voor het aanvragen en toekennen van nadeelcompensatie. De centrale bepaling waarin deze wettelijke grondslag wordt neergelegd is artikel 4:126, eerste lid, Algemene Wet Bestuursrecht (Awb). In dit artikel wordt het in de rechtspraak bekende égalitébeginsel gecodificeerd. Op grond van dit beginsel moet schade, veroorzaakt door rechtmatig overheidshandelen, worden vergoed.

Nieuwe regeling

Uit de wetsgeschiedenis volgt dat het nieuwe artikel 4:126 Awb een uitputtende regeling bevat. Dit heeft als gevolg dat de bepalingen uit andere, reeds bestaande nadeelcompensatieregelingen vervallen als zij overlap vertonen met de nieuwe regeling. Of dat in alle gevallen zal zijn, is nog niet duidelijk.

Als u schade lijdt door rechtmatig overheidshandelen, dan kunt u straks dus een verzoek doen op grond van artikel 4:126 Awb. Daarbij maakt het zeer waarschijnlijk niet meer uit waardoor de schade is veroorzaakt. Dit in tegenstelling tot de huidige regeling. In de huidige regeling maakt het namelijk uit of de schade wordt veroorzaakt door a.) een besluit waartegen u beroep kunt aantekenen bij de bestuursrechter, b.) een besluit waartegen dat niet kan, of c.) feitelijk handelen. Dit zou dus betekenen dat u in de toekomst voor meer soorten rechtmatige overheidshandelingen een verzoek om nadeelcompensatie kan indienen.

Wanneer hebt u recht op nadeelcompensatie?

Een recht op nadeelcompensatie bestaat alleen als de schade uitgaat boven het normaal maatschappelijk risico. Bovendien moet aangetoond worden dat de benadeelde ten opzichte van anderen onevenredig hard wordt getroffen. In de nieuwe regeling wordt door de wetgever echter geen concrete invulling gegeven aan dit criterium. De feitelijke invulling van wat als normaal maatschappelijk risico moet worden gezien wordt overgelaten aan het bestuursorgaan (bijvoorbeeld het college). Het is dus niet mogelijk om een lijstje met punten ‘af te vinken’ om te zien of u voldoet en u dus in aanmerking komt voor het recht op nadeelcompensatie.

lobke opsteen

Over de auteur

Lobke Opsteen is advocaat bij Opsteen advocaat en werkzaam op het gebied van overheid en omgevingsrecht, aanbestedingsrecht, bestuurlijk vastgoed en het vastgoedrecht. Bekijk hier haar profiel.