Testament Nietig of Ongeldig Laten Verklaren

Door Paul Snijders
testament nietig of ongeldig laten verklaren

Onterecht onterfd? Een notaris mag geen testament opstellen als er twijfel is over de geestelijke gezondheid van een erflater. Het kan lonen een procedure te starten om het testament nietig (ongeldig) te laten verklaren.

Een notaris is aan strenge regels gebonden bij het opstellen van een testament en moet bij twijfel over de geestelijke conditie van en erflater een medisch deskundige raadplegen. Degene die zich er bij de rechtbank beroept dat een testament onder invloed van een geestelijke stoornis tot stand is gekomen, zal die stoornis moeten bewijzen. Meestal kan dat alleen door getuigen. De verklaring onder ede van de notaris kan daarbij doorslaggevend zijn.

Procedure om testament nietig of ongeldig te laten verklaren

Rechtbank Oost-Brabant heeft op 26 februari 2014 bepaald dat een dochter, die door het testament van haar vader, die in een verpleegtehuis verbleef, was onterfd, geslaagd is in het bewijs dat haar vader ten tijde van het ondertekenen van het testament niet begreep wat hij deed.

De vader was 77 jaar oud was en kort daarvoor opgenomen in een verpleegtehuis voor dementerende personen waar hij verbleef op een gesloten afdeling, bedoeld voor ‘beschermd wonen met zeer intensieve zorg’. De maatschappelijk werkster beaamde dat het hier ging om een persoon met dementie.

Dat een specialist ouderengeneeskunde verklaarde dat de vader ‘een helder bewustzijn’ had, vond de rechtbank minder belangrijk, omdat daar niet uit volgde dat de vader ook in staat was om zijn wil te bepalen.

Testament vernietigen

De dochter, die het testament wilde vernietigen, verklaarde onder ede dat haar vader ten tijde van het ondertekenen van het testament niet of onvoldoende begreep wat hij deed. De rechtbank vond dat er, behalve haar eigen verklaring, voldoende aanvullend bewijs was voor deze stelling.

De notaris, die ook als getuige was gehoord, kreeg een veeg uit de pan van de rechtbank: de notaris had een eigen belang bij de afwijzing van de vordering, en had slechts één keer contact gehad met de vader, kort voor en tijdens het verlijden van het testament. Zij had nagelaten om gezien de toestand van de vader een geneeskundige verklaring op te vragen, en haar eigen belang voor laten gaan.

Verklaring notaris over erflater week af

Ook week de verklaring van de notaris zo veel af van een verklaring van andere getuigen, dat ‘deze discrepanties afbreuk doen aan de geloofwaardigheid van deze verklaringen’. Hiermee suggereerde de rechtbank dat er door sommige getuigen meineed was gepleegd, een strafbaar feit.

De rechtbank verklaarde op grond van de getuigenverklaringen het testament nietig (ongeldig) wegens een geestelijke stoornis van de vader. Als gevolg van het vonnis is de onterfde dochter enig erfgename geworden van de gehele nalatenschap. Haar familie moet de erfenis nu aan haar afstaan, op straffe van een dwangsom.

Conclusie testament nietig of ongeldig te laten verklaren

Uit deze uitspraak blijkt dat het kan lonen om een procedure te beginnen en daarbij de notaris onder ede te laten horen, als er gerede twijfels zijn over de geestelijke toestand van de erflater ten tijde van het opmaken van het testament. Als dat bewijsbaar is, verklaart de rechter het testament nietig of ongeldig.

Paul Snijders

Over de auteur

Mr. Paul Snijders is advocaat bij Witlox Snijders Tuzkapan Advocaten te Amsterdam. Hij richt zich op advies en procedures in het arbeidsrecht en het contractenrecht/verbintenissenrecht.