Voorkeursrecht van Pachter bij Verkoop, hoe zit dat?

Door Bob van der Veldt

Het wettelijke voorkeursrecht biedt u als pachter bescherming. Bij verkoop van het gepachte moet de verpachter dat eerst aan u als pachter te koop aanbieden.

De bij het voorkeursrecht te volgen aanbiedingsprocedure is geregeld in de wet en vangt aan met een kennisgeving van de verpachter dat hij voornemens is tot verkoop over te gaan. U dient als pachter vervolgens binnen een maand aan de verpachter te kennen te geven of u, indien overeenstemming wordt bereikt over de prijs, bereid bent om eigenaar te worden.

Voor de verpachter maakt het veelal niet uit aan wie hij het land en/of de hoeve verkoopt. Verkoop aan u als pachter in plaats van een willekeurige derde zal hem in het algemeen onverschillig laten, mits de prijs die hij ontvangt er maar niet onder lijdt. Wat als u als pachter het land en/of de hoeve weliswaar wil kopen, maar u over de prijs met de verpachter geen overeenstemming kan bereiken?

Taxatie door Grondkamer

De verpachter kan de dan ontstane impasse doorbreken door de prijs te laten taxeren door de grondkamer. De grondkamer taxeert de “marktwaarde” van het verpachte. Met de “marktwaarde” wordt gedoeld op de werkelijke waarde van het gepachte object, zijnde de waarde in het economisch verkeer in verpachte staat. U wordt als pachter door deze voorkeursregeling dus in staat gesteld het land en/of de hoeve voordelig te kopen, namelijk in verpachte staat.

Land en/of grond direct doorverkopen na uitoefening voorkeursrecht?

Het voorkeursrecht vereist wel dat u als pachter de agrarische onderneming voortzet. Doet u dat niet, en verkoopt u binnen tien jaar het gepachte, na uitoefening van het voorkeursrecht, dan bent u aan de verpachter een vergoeding verschuldigd. U behaalt immers een financieel voordeel omdat u het land en/of hoeve in pachtvrije staat kunt verkopen.

Wat als u geen gebruik maakt van het voorkeursrecht?

In de praktijk komt het echter voor dat land en/of grond wordt verkocht aan de pachter zonder dat tussen partijen over het voorkeursrecht is gesproken. Bent u als pachter dan een vergoeding schuldig aan de voormalig verpachter?

De Pachtkamer van het Gerechtshof Arnhem heeft op deze vraag antwoord gegeven. Het Hof oordeelde:

dat in beginsel in ieder geval waarin voor de verpachter de verplichting bestond om het gepachte bij voorkeur aan de pachter aan te bieden en waarin de verpachter het gepachte aan de pachter heeft vervreemd, de verkrijger moet worden aangemerkt als een pachter die van zijn recht van voorkeur gebruik heeft gemaakt”.

Het doet dus niet ter zake of de formele (wettelijke) weg van aanbieden van het land en/of hoeve is bewandeld; ook na een geheel vrijwillige vervreemding aan de pachter is in principe een vergoeding verschuldigd.

Let als pachter dus goed op, u heeft sneller gebruik gemaakt van uw voorkeursrecht dan u zelf denkt!

Bob van der Veldt

Over de auteur

Bob van der Veldt is advocaat bij RWV Advocaten en gespecialiseerd in het agrarisch recht en in het oplossen van geschillen met de overheid.