Mogen Banken Bancaire Relatie Zakelijke Klanten Beëindigen?

Door Jan-Hein Strop
Bijl in bancaire relatie zakelijke klanten

Banken hebben ook een zorgplicht in hun bancaire relatie met zakelijke klanten. Hoe ver reikt die zorgplicht en zijn banken aansprakelijk als ze lichtzinnig de kredietrelatie opzeggen?

Tienduizenden mkb-ondernemers zitten in ernstige problemen. Want banken zijn bezig hun portefeuilles op te schonen, en dat gaat er ruw aan toe. Naar schatting een derde van de ondernemers zit bij de afdeling bijzonder beheer, dat meestal eindigt in een faillissement. Banken zeggen lichtzinnig kredieten op, met alle gevolgen van dien.

(Lees hier meer over bijzonder beheer en uw juridische positie)

Omdat het op dit moment vrijwel onmogelijk is naar een andere bank over te stappen, gaan ondernemers massaal kopje onder. Als de zakelijke klanten ook nog eens een rentederivaat zoals een renteswap hebben afgesloten, dreigt helemaal een doemscenario: door de gedaalde rente hebben die swaps vaak een negatieve waarde, en moeten hoge afkoopkosten betaald worden.

(Lees hier meer over rentederivaten en de juridische actie die het mkb kan ondernemen)

Mogen banken zomaar bancaire relaties en kredieten als een rekening-courant opzeggen? Het antwoord is nee, want voor banken en de gevreesde afdeling bijzonder beheer geldt dat zij een zorgplicht in acht moeten nemen, ook in de richting van zakelijke klanten. Door te lichtvaardig het krediet op te zeggen kan de bank jegens de kredietnemer toerekenbaar tekortschieten en/of onrechtmatig handelen.

Zorgplicht banken zakelijke klanten en de rechtspraak

De zorgplicht vloeit voort uit de rechtspraak, in de wet staat het niet. Al in 2003 besloot het Hof Arnhem dat de bank “uit hoofde van de maatschappelijke functie van banken een bijzondere zorgplicht heeft […] jegens haar cliënten uit hoofde van de met hen bestaande contractuele verhouding […]” Dat betekent dat de bank rekening behoort te houden met de belangen van klanten op grond van hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijke verkeer betaamt.

zorgplicht bank zakelijke klant
Nederlandse zakelijke klanten zijn hier niet meer welkom.

Klinkt enigszins vaag, en dat is het ook, want de reikwijdte van de zorgplicht in de richting van zakelijke klanten hangt af van de omstandigheden van het geval. Het hangt dus af van een individuele beoordeling. Ten aanzien van kredietrelaties geldt dat er per geval een voldoende zwaarwegende grond voor opzegging moet bestaan. Recent nog heeft de rechter besloten dat opzegging van een lening met vaste rente onrechtmatig kan zijn vanwege de boeterente.

Meer concreet moet de opzegging tenminste voldoen aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit.

Opzeggen bancaire relatie zakelijke klanten moet proportioneel zijn

De eis van subsidiariteit betekent dat de bank alleen mag opzeggen als geen andere, minder ingrijpende maatregelen mogelijk zijn. Proportionaliteit betekent dat het beëindigen van het krediet de belangen van de zakelijke klant niet te veel mag schaden. Als de klant bijvoorbeeld failliet dreigt te gaan, kan de opzegging disproportioneel zijn. Hier vindt dus een belangenafweging plaats. Omstandigheden die een rol spelen zijn (niet-limitatief):

  • De duur, de mate van exclusiviteit, de omvang en de ingewikkeldheid, en het verloop van de kredietrelatie;
  • De kredietwaardigheid van de zakelijke klant, waarbij met name van belang is of er voldoende dekking door zekerheid blijft bestaan;
  • Het gedrag en de betrouwbaarheid van de kredietnemer alsmede de mate waarin en de tijdigheid waarmee deze de bank op de hoogte heeft gesteld en stelt van alle voor de kredietrelatie relevante omstandigheden
  • De mate waarin de kredietnemer toerekenbaar is tekortgeschoten, bijvoorbeeld door ruime overschrijding van de kredietlimiet of betalingsachterstand
  • De kans dat de onderneming van de zakelijke klant zal overleven en de mate waarin de klant een reorganisatie is gestart
  • De wijze van besluitvorming van de bank voorafgaand aan de opzegging en de wijze waarop overleg is gevoerd met de kredietnemer en of in welke mate de bank de kredietnemer van te voren heeft gewaarschuwd

Wat u moet doen als zakelijke klant als bank bancaire relatie beëindigt

Als u als zakelijke klant problemen heeft met uw bank, kan de bank dus niet zomaar de relatie beëindigen. De bank moet rekening houden met uw belangen. Als er problemen ontstaan, is het dus raadzaam nauwgezet een dossier aan te leggen van uw handelswijze en die van de bank met het oog op een mogelijke procedure.

Jan-Hein Strop

Over de auteur

Ik ben oprichter van LegalDutch, een vernieuwend marketingplatform voor advocaten. Met mijn ervaring als journalist (ex-FD) en juridische achtergrond help ik advocaten nieuwe klanten te bereiken met content marketing: effectief geschreven blogs die de doelgroep raken en scoren in Google. Ik geef workshops, breng advocaten in het nieuws en denk mee bij contentcreatie. Email: janhein@legaldutch.nl.